Wil je als zelfstandige starten, dan is een van de eerste grote keuzes: ga je voor een eenmanszaak, of richt je meteen een vennootschap op? Beide hebben voor- en nadelen, en de juiste keuze hangt sterk af van je situatie. In dit artikel zetten we de belangrijkste verschillen op een rij.
Wat is een eenmanszaak?
Bij een eenmanszaak is er geen aparte rechtspersoon. Je onderneemt als natuurlijk persoon, in eigen naam. Er is dus juridisch geen onderscheid tussen jou en je zaak. Dit maakt een eenmanszaak de eenvoudigste en snelste manier om te starten.
Wat is een vennootschap?
Een vennootschap, zoals een BV (besloten vennootschap), is wel een aparte rechtspersoon. Je onderneming heeft dan een eigen vermogen, los van je privévermogen. De meest voorkomende vorm voor kleine ondernemingen is de BV.
Het grote verschil: aansprakelijkheid
Dit is meestal de belangrijkste overweging bij deze keuze.
Eenmanszaak Je bent met je volledige privévermogen aansprakelijk voor de schulden van je zaak. Gaat het mis, dan kunnen schuldeisers zich in principe ook verhalen op je spaargeld of je woning.
Vennootschap (BV) Je aansprakelijkheid is in principe beperkt tot je inbreng in de vennootschap. Je privévermogen blijft gescheiden van de schulden van de onderneming.
Belangrijke nuance: ook als bestuurder van een BV kan je in bepaalde gevallen toch persoonlijk aansprakelijk gesteld worden, bijvoorbeeld bij bestuurdersfouten of als je bank een persoonlijke borgstelling vraagt bij een lening. Een vennootschap is dus geen waterdichte garantie.
Je woning beschermen bij een eenmanszaak
Heb je een eenmanszaak en maak je je zorgen over je privévermogen? Dan kan je bij een notaris een verklaring van onbeslagbaarheid van je gezinswoning laten opmaken. Dit beschermt je hoofdverblijfplaats tegen professionele schuldeisers, al gelden hier wel voorwaarden:
- De bescherming geldt alleen voor schulden die ontstaan na het afleggen van de verklaring
- Ze geldt niet voor privéschulden of schulden door fraude
- Gebruik je een deel van je woning professioneel? Dan telt de bescherming alleen volledig als dat gebruik onder de 30 procent van de totale oppervlakte blijft
Dit is geen automatische bescherming, je moet er zelf voor naar de notaris, en dit brengt een kostprijs met zich mee.
Opstartkosten en administratie
Eenmanszaak Je hebt geen notaris of financieel plan nodig. Je schrijft je in bij een erkend ondernemingsloket, en binnen een week kan je van start. Naast de inschrijving in de KBO moet je ook een btw-nummer aanvragen, samen goed voor de vaste opstartkosten.
Vennootschap Hier komt meer bij kijken. Je hebt een notaris nodig, een financieel plan, statuten en publicatie in het Belgisch Staatsblad. Dit brengt aanzienlijk hogere opstartkosten met zich mee dan een eenmanszaak, al is dit sinds de vennootschapshervorming wel toegankelijker geworden dan vroeger.
Ook de lopende administratie is zwaarder bij een vennootschap: een dubbele boekhouding is verplicht, tegenover een eenmanszaak waar boekhouding bijhouden een stuk eenvoudiger is.
Belastingen: personenbelasting versus vennootschapsbelasting
Eenmanszaak Je winst wordt belast via de personenbelasting, samen met je andere inkomsten. Dit werkt met progressieve belastingschijven: hoe meer je verdient, hoe hoger het tarief op dat deel van je inkomen.
Vennootschap Je winst wordt belast via de vennootschapsbelasting, met een vast tarief. Dit kan voordeliger zijn bij hogere winsten, omdat je dan niet in de hoogste persoonlijke belastingschijven terechtkomt. Bij lagere winsten is een eenmanszaak vaak fiscaal eenvoudiger en soms zelfs voordeliger.
Wanneer past een eenmanszaak beter?
- Je start klein of test een idee als zelfstandige in bijberoep
- Je verwacht (nog) geen hoge winsten
- Je wilt zo min mogelijk administratie
- Je risico op grote schulden is beperkt
Wanneer past een vennootschap beter?
- Je verwacht aanzienlijke winsten
- Je activiteit brengt financiële risico’s met zich mee
- Je wilt makkelijker kunnen groeien, bijvoorbeeld met personeel of investeerders
- Je hecht veel waarde aan de scheiding tussen privé en zaak
Kan je later overstappen?
Ja, veel zelfstandigen starten met een eenmanszaak en zetten die later om naar een vennootschap zodra de zaak groeit. Dit heet een inbreng van een eenmanszaak in een vennootschap, en gebeurt via een notaris. Andersom, van vennootschap naar eenmanszaak, komt veel minder vaak voor.
Kort samengevat
Een eenmanszaak is eenvoudiger, goedkoper om op te starten en heeft minder administratie, maar laat je privévermogen wel blootgesteld aan zakelijke risico’s. Een vennootschap biedt meer bescherming en kan fiscaal voordeliger zijn bij hogere winsten, maar vraagt meer opstartkosten en administratie. Twijfel je? Bespreek je specifieke situatie met een boekhouder of accountant, want de juiste keuze hangt sterk af van je verwachte inkomsten en risico’s.
Dit artikel is met zorg samengesteld op basis van de geldende regels in Belgie. Regels en tarieven kunnen wijzigen, raadpleeg bij twijfel altijd een boekhouder of notaris voor advies op maat.